Gluten; buğday, arpa, çavdar ve bu tahıllardan üretilen un, ekmek, bulgur ve şehriye gibi ürünlerde bulunur. Sebze, meyve, bakliyat, yumurta, et ve süt ürünleri ise doğal olarak gluten içermez.
Gluten Nelerde Var? Gluten İçeren Besinler Nelerdir?
Gluten nelerde var? sorusunun en net cevabı; buğday, arpa, çavdar ve bu tahıllardan üretilen gıdalardır. Ekmek, makarna, bulgur, irmik, şehriye, kek, börek, poğaça ve birçok unlu mamul doğal olarak gluten içerebilir.
- Buğday ve buğday unu: Gluten içeren temel tahıllardandır.
- Arpa: Gluten içerir ve bazı içecek ile işlenmiş ürünlerde kullanılabilir.
- Çavdar: Gluten içeren tahıllar arasında yer alır.
- Siyez unu ve siyez ekmeği: Atalık buğday türü olduğu için gluten içerir.
- Bulgur ve irmik: Buğdaydan üretildiği için gluten içerir.
- Şehriye: Genellikle buğdaydan üretildiği için gluten içerir.
Bu nedenle glutensiz beslenmesi gereken kişilerin yalnızca ekmek ve makarnaya değil, buğday türevi tüm ürünlere dikkat etmesi gerekir.
Doğal Olarak Glutensiz Besinler
- Karabuğday (buğday ailesinden değildir)
- Mısır ve mısır unu (doğal olarak glutensizdir)
- Pirinç (gluten içermez)
- Nohut, mercimek, fasulye, barbunya (bakliyatlar glutensizdir)
- Yumurta (hayvansal gıda olduğu için gluten içermez)
- Süt, yoğurt, peynir (katkısız halleriyle glutensizdir)
- Sebze ve meyveler (doğal olarak glutensizdir)
En Çok Sorulan Besinlerde Gluten Var mı?
| Besin | Gluten Durumu |
|---|---|
| Siyez unu | Gluten içerir |
| Leblebi | Gluten içermez |
| Tam buğday ekmeği | Gluten içerir |
| Karabuğday | Doğal olarak glutensiz |
| Mısır unu | Doğal olarak glutensiz |
| Yumurta | Gluten içermez |
| Mantar | Gluten içermez |
Un ve Ekmeklerde Gluten Var mı?
Aşağıdaki tahıllar doğal olarak gluten içerir:
- Buğday
- Arpa
- Çavdar
- Siyez (atalık buğday türü)
Bu tahıllardan elde edilen un, ekmek, bulgur, irmik ve şehriye gibi ürünler de gluten içerir. “Doğal”, “organik” veya “tam” ibareleri glutensiz olduğu anlamına gelmez.
Un ve Ekmeklerde Gluten Var mı?
Un ve ekmek grubu, glutenin en sık bulunduğu besinler arasındadır.
- Siyez unu: Gluten içerir
- Tam buğday ekmeği: Gluten içerir
- Buğday unu: Gluten içerir
- Karabuğday unu: Doğal olarak glutensizdir
- Mısır unu: Doğal olarak glutensizdir
Önemli not: Karabuğday ve mısır unu doğal olarak glutensiz olsa da, üretim sırasında buğdayla temas ederse çapraz bulaşma riski oluşabilir.
Bakliyatlarda Gluten Var mı?
Bakliyatlar doğal olarak gluten içermez. Ancak paketli ve açıkta satılan ürünlerde çapraz bulaşma riski göz önünde bulundurulmalıdır.
- Leblebi: Gluten içermez
- Nohut: Gluten içermez
- Fasulye: Gluten içermez
- Mercimek: Gluten içermez
- Barbunya: Gluten içermez
Kuruyemiş ve Tohumlarda Gluten Var mı?
Kuruyemişler ve tohumlar doğal olarak glutensizdir. Ancak kavrulmuş ve paketli ürünlerde katkı maddeleri riski olabilir.
- Fındık: Gluten içermez
- Yer fıstığı: Gluten içermez
- Ay çekirdeği: Gluten içermez
- Kabak çekirdeği: Gluten içermez
- Keten tohumu: Gluten içermez
Hayvansal Gıdalarda Gluten Var mı?
Saf hayvansal gıdalar gluten içermez.
- Yumurta: Gluten içermez
- Peynir: Katkısızsa gluten içermez
- Bal: Gluten içermez
Ancak sucuk, salam ve sosis gibi işlenmiş et ürünlerinde dolgu maddesi olarak gluten kullanılabilir.
İşlenmiş Gıdalarda Gluten Var mı?
İşlenmiş gıdalar gluten açısından en riskli gruptur. Ürün içeriği ve etiket mutlaka kontrol edilmelidir.
- Sucuk: Markaya göre değişebilir
- Lokum: Bazı çeşitlerde gluten bulunabilir
- Tahin helvası: Üretim şekline göre gluten içerebilir
- Salça: Katkı maddesine bağlı olarak gluten içerebilir
Çölyak Hastaları İçin Önemli Uyarılar
- “Az gluten” diye bir kavram yoktur
- Etiketler mutlaka okunmalıdır
- “Glutensiz” ibaresi aranmalıdır
- Çapraz bulaşma riski dikkate alınmalıdır
Sık Sorulan Sorular
Ette gluten var mı?
- Doğal kırmızı et, tavuk, balık → gluten içermez
- Gluten, buğday, arpa, çavdar gibi tahıllarda bulunur; hayvansal ürünlerde olmaz
Mantarda gluten var mı?
Hayır. Mantar doğal olarak glutensizdir ve çölyak hastaları tarafından güvenle tüketilebilir.
Leblebide gluten var mı?
Hayır. Leblebi nohutdan yapılır ve gluten içermez. Ancak paketli ürünlerde çapraz bulaşma riski olabilir.
Yumurtada gluten var mı?
Hayır. Yumurta hayvansal bir gıdadır ve gluten içermez.
Mısır unu gluten içerir mi?
Hayır. Mısır unu doğal olarak glutensizdir, ancak üretim koşulları kontrol edilmelidir.
Bu rehberde yer alan bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır. Çölyak hastalığı veya gluten intoleransı şüphesi varsa mutlaka bir diyetisyene danışılmalıdır.
